Câu hỏi “Đạo sinh Đức hay Đức dẫn về Đạo?” thoạt nhìn tưởng như một vấn đề lý luận, nhưng kỳ thực lại là then chốt của toàn bộ con đường tu học. Người mới học thường muốn phân định trước sau, cao thấp, nguyên nhân và kết quả, nhưng khi đi sâu vào Đạo, chính cách đặt câu hỏi đã hé lộ tầng nhận thức của người hỏi. Đạo không phải là một khái niệm để suy luận thuần lý, mà là nguyên lý vận hành sống động, chỉ có thể nhận ra trọn vẹn khi người học đặt chính mình vào trong dòng vận hành ấy.Trong Đạo học, Đạo là bản thể vô hình, vô danh, vô xứ, có trước trời đất, không do ai tạo ra và cũng không vì ai mà tồn tại. Đạo không sinh bằng ý chí, cũng không mất vì không ai tin. Đức, ngược lại, là biểu hiện của Đạo khi đi vào đời sống con người. Đức không phải là chuẩn mực đạo đức do xã hội quy ước, mà là lực quân bình tự nhiên phát sinh khi con người sống thuận với Đạo. Vì vậy nói theo trật tự bản thể, Đạo sinh Đức là điều không thể phủ nhận: có Đạo trước rồi mới có Đức, giống như có nguồn nước rồi mới có dòng chảy.Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở đó, người học rất dễ rơi vào vọng tưởng rằng phải “đắc Đạo” rồi mới cần tu Đức, hoặc chỉ cần hiểu Đạo là đủ, còn hành vi, tâm niệm trong đời sống hàng ngày là…